W Polsce ponownie wraca temat darmowej wody w restauracjach. Rządowy projekt przepisów zakłada, że lokale gastronomiczne mogłyby zostać zobowiązane do bezpłatnego udostępniania klientom wody z kranu. Na razie jednak zmiany są na etapie prac legislacyjnych i nie weszły jeszcze w życie.
Spis treści
Trwają prace nad zmianą przepisów
W Polsce nie istnieje obecnie przepis, który nakazywałby lokalom gastronomicznym bezpłatne podawanie wody z kranu klientom. Oznacza to, że restauracje, bary czy klubokawiarnie same decydują, czy oferują wodę z kranu oraz czy pobierają za nią opłatę.
Jednak w rządzie procedowany jest projekt ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100), który może zmienić sytuację w gastronomii. Zgodnie z jego aktualnym kierunkiem lokale gastronomiczne posiadające sale konsumpcyjne mogłyby zostać zobowiązane do zapewnienia klientom bezpłatnej wody z kranu.
Woda miałaby być udostępniana na życzenie klienta, w ilości 0,5 litra na osobę, i podawana w naczyniach wielokrotnego użytku lub wielokrotnego napełniania. Co istotne, nie chodzi o opcję dobrowolną, lecz o obowiązek, jeśli przepisy wejdą w życie w obecnym kształcie.
Cel zmian: mniej odpadów i zdrowsze nawyki
Projektowane przepisy wpisują się w szerszą politykę ograniczania odpadów opakowaniowych. Według założeń ustawodawcy większa dostępność darmowej wody może zmniejszyć zużycie plastikowych butelek oraz ograniczyć spożycie napojów słodzonych w lokalach gastronomicznych.
W uzasadnieniach do projektu pojawia się argument zdrowotny – łatwiejszy dostęp do wody może sprzyjać jej częstszemu wybieraniu zamiast napojów o wysokiej zawartości cukru. Jednocześnie podkreśla się, że rozwiązanie ma także wymiar środowiskowy, związany z redukcją odpadów.
Jak wygląda to w innych krajach?
Dyskusja o darmowej wodzie w restauracjach nie jest nowa i funkcjonuje w wielu krajach Europy, choć w różnej formie. We Francji lokale gastronomiczne mają obowiązek udostępniania karafki wody, natomiast w Anglii i Walii bezpłatna woda musi być dostępna w miejscach, gdzie serwowany jest alkohol.
W innych państwach podejście jest bardziej elastyczne – często zależy ono od decyzji właścicieli lokali lub lokalnych regulacji. Polska propozycja wpisuje się więc w szerszy europejski trend, choć nadal pozostaje na etapie projektu.
Kiedy zmiany mogłyby wejść w życie?
Projekt UC100 nadal znajduje się w toku prac legislacyjnych, co oznacza, że nie jest jeszcze obowiązującym prawem. Zanim jakiekolwiek przepisy zaczną obowiązywać, muszą przejść pełną ścieżkę legislacyjną, w tym akceptację rządu, parlamentu oraz podpis prezydenta.
Zgodnie z obecnymi założeniami, jeśli projekt zostanie przyjęty bez większych zmian, nowe przepisy mogłyby zacząć obowiązywać od 12 sierpnia 2026 roku. Na tym etapie nie jest to jednak pewny termin, a jedynie planowany scenariusz.
